Dlaczego mężczyźni w Polsce żyją średnio o 7 lat krócej niż kobiety?

Mężczyźni w Polsce żyją średnio o ponad 7 lat krócej niż kobiety. Nowy raport wyjaśnia rolę przedwczesnych zgonów, chorób i problemów z dalszym leczeniem.
Czas czytania: 5 min
Fot. thefad.pl / AI

Ponad siedem lat. Tyle wynosi różnica w oczekiwanej długości życia kobiet i mężczyzn w Polsce. Według Głównego Urzędu Statystycznego w 2025 roku wskaźnik ten wynosił 75,37 roku dla mężczyzn i 82,48 roku dla kobiet. Najnowszy raport o zdrowiu Polaków pokazuje, że przyczyny tej dysproporcji nie ograniczają się do chorób. Duże znaczenie mają również przedwczesne zgony, warunki życia i problemy z dostępem do dalszego leczenia.

Raport „7 lat różnicy. Zdrowie mężczyzn w Polsce 2026” zaprezentowano 28 października w siedzibie Rzecznika Praw Pacjenta. Jego autorem jest prof. Piotr Radziszewski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Opracowanie łączy dane dotyczące najczęstszych zagrożeń zdrowotnych mężczyzn z propozycjami zmian w opiece medycznej.

Ponad połowa różnicy powstaje przed 65. rokiem życia

Szczególnie niepokojący obraz wyłania się z analizy Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH. Według danych za 2023 rok aż 51,9 proc. różnicy w długości życia kobiet i mężczyzn wynikało z wyższej umieralności mężczyzn przed 65. urodzinami. Innymi słowy, ponad połowa tej nierówności wiązała się ze zgonami w wieku, w którym wiele osób nadal pracuje i wychowuje dzieci.

Wynik 51,9 proc. pochodzi z analizy za 2023 rok, przywołanej w nowym raporcie. Choć w kolejnych latach długość życia kobiet i mężczyzn wzrosła, różnica między nimi nadal przekracza siedem lat.

Na tle Unii Europejskiej polscy mężczyźni także wypadają niekorzystnie. W analizie PZH za 2023 rok ich oczekiwana długość życia była o 4,1 roku niższa od średniej unijnej. W przypadku kobiet różnica wynosiła 1,9 roku. Największy wpływ na wynik mężczyzn miała wyższa umieralność w wieku od 25 do 64 lat.

Choroby serca, nowotwory i samobójstwa

Wśród głównych przyczyn przedwczesnej śmierci znajdują się choroby układu krążenia oraz nowotwory. Według PZH w 2023 roku każda z tych grup odpowiadała za około 21 proc. potencjalnych lat życia utraconych przez mężczyzn przed 75. urodzinami. Ten sposób liczenia pokazuje nie tylko, ile osób zmarło, ale również jak wiele lat życia stracono wskutek śmierci w młodszym wieku.

Ważnym zagrożeniem są także samobójstwa. W 2023 roku były one najczęstszą przyczyną zgonów wśród mieszkańców Polski w grupach wiekowych 15–24 i 25–44 lata. U mężczyzn odpowiadały za więcej utraconych potencjalnych lat życia niż rak płuca, udar czy zawał serca, jeśli każdą z tych przyczyn rozpatrywać osobno.

Nowy raport zwraca uwagę również na choroby urologiczne, palenie tytoniu, nadmierne spożywanie alkoholu i otyłość. Dlatego autorzy podkreślają znaczenie zarówno profilaktyki chorób przewlekłych, jak i dostępu do pomocy psychologicznej i psychiatrycznej.

Duże różnice między grupami społecznymi

Różnice w długości życia występują także między samymi mężczyznami. Według analizy PZH, obejmującej lata 2020–2022, trzydziestoletni mężczyźni z niższym wykształceniem mieli przed sobą średnio niemal 13 lat życia mniej niż ich rówieśnicy z wyższym wykształceniem. Wśród kobiet różnica wynosiła blisko dziewięć lat.

Nie chodzi wyłącznie o poziom wykształcenia. Wiąże się on również z rodzajem wykonywanej pracy, dochodami, warunkami mieszkaniowymi i możliwością korzystania z opieki zdrowotnej. Znaczenie ma też miejsce zamieszkania: w analizie PZH najkrótszą oczekiwaną długość życia odnotowano w miastach poniżej 10 tysięcy mieszkańców, a najdłuższą w największych ośrodkach.

Badania to dopiero początek. Problem z dalszym leczeniem

Podczas prezentacji nowego raportu Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec zwrócił uwagę na problem, który nie kończy się na niechęci do badań profilaktycznych. Część mężczyzn zgłasza się na badania, lecz po otrzymaniu wyników nie korzysta z dalszych konsultacji lub leczenia. Jak mówił Chmielowiec, pacjenci „później często przepadają w systemie ochrony zdrowia”.

Autorzy raportu proponują lepszą współpracę między lekarzami rodzinnymi, medycyną pracy i specjalistami. Chodzi o to, aby pacjent, u którego wykryto nieprawidłowości, otrzymał nie tylko wynik badania, ale również pomoc w dalszej diagnostyce i leczeniu. Skuteczność profilaktyki powinna być oceniana także na podstawie tego, co dzieje się z pacjentem po badaniach.

Gdzie można bezpłatnie sprawdzić stan zdrowia?

Osoby ubezpieczone w NFZ, które ukończyły 20 lat, mogą skorzystać z programu „Moje Zdrowie”. Między 20. a 49. rokiem życia bilans przysługuje co pięć lat, a od 50. roku życia co trzy lata. Program obejmuje ankietę, badania laboratoryjne i wizytę w przychodni, podczas której omawiane są wyniki oraz dalsze zalecenia.

Ankietę można wypełnić przez Internetowe Konto Pacjenta, aplikację mojeIKP albo w swojej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej. Zakres badań zależy między innymi od wieku i czynników ryzyka. W razie niepokojących objawów warto zgłosić się do lekarza bez czekania na kolejny okresowy bilans.

Regularny ruch, niepalenie, ograniczenie alkoholu i kontrolowanie podstawowych czynników ryzyka pomagają chronić zdrowie. Pisaliśmy wcześniej także o badaniach dotyczących treningu siłowego i długoterminowej sprawności. Jednak w świetle nowego raportu równie ważne jak profilaktyka jest to, aby po wykryciu choroby pacjent nie został bez dalszej pomocy.

Źródła: Rzecznik Praw Pacjenta, GUS, NIZP PZH – PIB, Pacjent.gov.pl

Opracowanie: Darek Frach

Link skopiowany
Newsletter redakcji

Zostań z nami na dłużej

Nowe artykuły, komentarze i historie z Polski i ze świata — prosto na Twój e-mail.

We wtorki i piątki o 8:30.

NEWSLETTER REDAKCJI

Zostań z nami na dłużej

Co nowego, co ważnego, co daje do myślenia? Artykuły i komentarze z thefad.pl, które warto przeczytać w spokojnej chwili.

Wysyłamy we wtorki i piątki o 8:30 czasu polskiego. Ty wybierasz porę na lekturę.

Zapis potwierdzisz linkiem w wiadomości e-mail.
W każdej chwili możesz się wypisać.
Polityka prywatności

Zapis potwierdzisz linkiem w wiadomości e-mail. W każdej chwili możesz się wypisać. Polityka prywatności

Powiązane

Najczęściej czytane

  1. 1

    Jakub Kulik i Artur Morański wybudzeni ze śpiączki. Nowe informacje o rannych policjantach

  2. 2

    Strzelanina w Krakowie. Sprawca nie żyje, sześć ofiar śmiertelnych. Co ustalono?

  3. 3

    Coraz więcej ekranów, coraz mniej przycisków. Nowe badania pokazują zagrożenie

  4. 4

    Prokuratura chce przesłuchać Nawrockiego. Chodzi o kawalerkę pana Jerzego

  5. 5

    Kaczyński w rozmowie z PAP: trudny, ale potrzebny Polsce eksperyment