Pentagon pokaże egzekucję na żywo. Nidal Hasan ma zginąć przed plutonem

Amerykańskie wojsko zamierza transmitować w internecie egzekucję Nidala Malika Hasana, byłego majora armii skazanego za zabicie 13 osób w Fort Hood w Teksasie. Wyrok ma zostać wykonany 3 grudnia przez pluton egzekucyjny. Jeśli do tego dojdzie, będzie to pierwsza egzekucja przeprowadzona przez amerykańskie wojsko od 1961 roku i pierwsze wojskowe rozstrzelanie od 1945 roku.

Pentagon potwierdził, że transmisja ma być dostępna publicznie. Samo wykonanie wyroku śmierci nie jest w USA wydarzeniem bez precedensu. Bezprecedensowa byłaby natomiast jego internetowa transmisja organizowana przez państwo.

Egzekucja ma być transmitowana na żywo

Sekretarz obrony Pete Hegseth zapowiedział, że egzekucja będzie publiczna. Jego zdaniem ludzie powinni widzieć, że za tego rodzaju zbrodnie grożą najpoważniejsze konsekwencje.

Hasan ma zostać stracony o godz. 13 czasu lokalnego w Fort Hood. Hegseth mówił, że godzina została wybrana celowo, nawiązuje do czasu ataku z 2009 roku.

Publiczny charakter egzekucji oznacza wyraźne odejście od praktyki stosowanej w Stanach Zjednoczonych od dziesięcioleci. Przy wykonywaniu kary śmierci obecni są zwykle wyznaczeni świadkowie, między innymi przedstawiciele rodzin, prawnicy i dziennikarze. Nie jest to wydarzenie udostępniane szerokiej publiczności.

Associated Press przypomina, że ostatnią powszechnie uznawaną publiczną egzekucję w USA przeprowadzono w 1936 roku. Rainey Bethea został wtedy powieszony w Kentucky na oczach tysięcy ludzi. Transmisja internetowa egzekucji organizowana przez rząd federalny byłaby czymś zupełnie nowym.

13 zabitych w Fort Hood

5 listopada 2009 roku Nidal Hasan, wówczas psychiatra wojskowy w stopniu majora, otworzył ogień w centrum przygotowującym żołnierzy do wyjazdów na misje. Zginęło 13 osób, a kilkadziesiąt zostało rannych.

W 2013 roku sąd wojskowy uznał Hasana za winnego 13 zabójstw z premedytacją oraz 32 prób zabójstwa z premedytacją. Został skazany na śmierć.

Sprawa przez kolejne lata przechodziła przewidzianą dla wojskowych wyroków śmierci procedurę odwoławczą. W marcu 2025 roku Sąd Najwyższy USA odmówił rozpatrzenia jego wniosku o ponowne zbadanie sprawy.

W przypadku wojskowej kary śmierci ostateczna decyzja należy do prezydenta. Donald Trump zatwierdził wykonanie wyroku 2 października 2026 roku. Cztery dni później pełniący obowiązki sekretarza armii Adam Telle wyznaczył egzekucję na 3 grudnia w Fort Hood.

Pluton egzekucyjny wraca po ponad 80 latach

Amerykańskie wojsko nie wykonywało wyroku śmierci przez 65 lat. Ostatnim straconym żołnierzem był John Bennett, powieszony w 1961 roku po skazaniu za gwałt i próbę zabójstwa.

Jeszcze dłuższa jest przerwa w stosowaniu plutonu egzekucyjnego. Ostatnią taką egzekucję wojsko przeprowadziło w 1945 roku. Rozstrzelany został szeregowy Eddie Slovik, skazany za dezercję podczas II wojny światowej.

Hasan jest jednym z czterech więźniów znajdujących się obecnie w wojskowej celi śmierci w Fort Leavenworth w Kansas.

Zapowiadana egzekucja nie byłaby więc tylko powrotem amerykańskiej armii do wykonywania kary śmierci. Pentagon zamierza jednocześnie sięgnąć po metodę niewykorzystywaną przez wojsko od ponad ośmiu dekad i pokazać jej przebieg publicznie.

Kara śmierci w centrum amerykańskiej debaty

Decyzja Pentagonu pojawia się w szczególnym momencie. 30 września w Tennessee nie udało się wykonać wyroku śmierci na Chriście Pike. Kobieta przeżyła podanie dwóch dawek pentobarbitalu i trafiła do szpitala. Sprawa wywołała kolejną debatę o sposobach wykonywania kary śmierci. Gubernator Tennessee Bill Lee wstrzymał następne egzekucje i nakazał niezależne zbadanie tego, co się wydarzyło.

Równocześnie administracja Donalda Trumpa zdecydowanie zmieniła politykę federalną w tej sprawie. Już pierwszego dnia swojej drugiej kadencji Trump podpisał rozporządzenie nakazujące pełne egzekwowanie przepisów przewidujących karę śmierci.

Był to zwrot wobec polityki poprzedniej administracji. W 2021 roku Departament Sprawiedliwości za prezydentury Joe Bidena wprowadził moratorium na federalne egzekucje. Pod koniec swojej kadencji Biden zamienił wyroki śmierci 37 z 40 więźniów federalnej celi śmierci na dożywotnie pozbawienie wolności bez możliwości zwolnienia warunkowego.

Sprawa Hasana jest jednak prowadzona przez odrębny system sądownictwa wojskowego.

Termin wyznaczono, ale droga do egzekucji nie musi być zamknięta

Oficjalnie wyrok ma zostać wykonany 3 grudnia. Nie oznacza to jednak, że data nie może się jeszcze zmienić.

Associated Press zwraca uwagę, że Hasan może próbować podważyć wykonanie wyroku przed sądem federalnym. Wojskowa droga odwoławcza została zakończona, ale przed samą egzekucją mogą pojawić się jeszcze kolejne działania prawne.

Na razie Pentagon przygotowuje się jednak do wykonania wyroku zgodnie z ustalonym terminem. Jeśli nic go nie zatrzyma, 3 grudnia amerykańskie wojsko nie tylko przeprowadzi pierwszą egzekucję od ponad sześciu dekad. Po raz pierwszy zamierza również pokazać ją na żywo szerokiej publiczności.

Źródła: U.S. Army, Associated Press, Reuters, Financial Times