Coraz więcej ekranów, coraz mniej przycisków. Nowe badania pokazują zagrożenie

Zmiana temperatury, ustawienie nawigacji, wybór muzyki. W coraz większej liczbie samochodów takie czynności wymagają korzystania z ekranu dotykowego. Nowe testy bezpieczeństwa i badania Allianz pokazują, jak wiele zależy od sposobu zaprojektowania kokpitu. W jednym z badań różnica w czasie odrywania wzroku od drogi sięgała trzech sekund.

W wielu nowych autach tradycyjne przyciski ustąpiły miejsca dużym wyświetlaczom. Niektóre funkcje można włączyć jednym dotknięciem, inne wymagają przejścia przez kilka ekranów menu. Sprawą zajęła się Euro NCAP, niezależna organizacja znana z testów zderzeniowych i ocen bezpieczeństwa samochodów.

Audi Q7 i XPENG X9. Pięć gwiazdek, ale inaczej rozwiązana obsługa

Wyniki testów opublikowane 12 października 2026 roku pokazują, jak różne podejście do obsługi samochodu mają producenci. Audi Q7 uzyskało 90 proc. punktów w całym obszarze oceny elementów sterowania, w tym komplet punktów za dostęp do najważniejszych funkcji. XPENG X9, którego obsługa w dużej mierze opiera się na centralnym ekranie, zdobył za te podstawowe funkcje 20 proc.

W nowej metodologii Euro NCAP wysoko oceniane są bezpośrednie, fizyczne elementy sterowania kierunkowskazami, wycieraczkami i spryskiwaczami, światłami awaryjnymi, klaksonem oraz przyciskiem alarmowym eCall. Nie powinny być ukryte w menu. Wśród samochodów chwalonych przez organizację znalazła się także Kia EV2.

Wszystkie trzy modele otrzymały jednak po pięć gwiazdek w ogólnej ocenie bezpieczeństwa. Wynik dotyczący obsługi jest tylko jedną z części testu, obok ochrony pasażerów i systemów zapobiegających kolizjom.

Przy obsłudze ekranu można stracić dodatkowe trzy sekundy

Problem zbadali również eksperci Allianz Center for Technology. W raporcie ogłoszonym 21 października opisali eksperyment z udziałem kierowców dwóch współczesnych kompaktowych samochodów elektrycznych. W każdym z nich 20 osób wykonywało te same zadania, między innymi wpisywało cel podróży do nawigacji i wybierało utwór muzyczny. Urządzenie śledzące ruch oczu mierzyło, jak długo nie patrzyli na jezdnię.

W samochodzie z lepiej zaprojektowanym interfejsem łączny czas spoglądania poza drogę był nawet o 25 proc. krótszy. Różnica wynosiła około trzech sekund. Znaczenie miały przejrzystość menu, wielkość pól dotykowych, rozmieszczenie funkcji i szybkość działania systemu.

To istotne rozróżnienie: badanie nie wykazało, że każdy ekran dotykowy jest tak samo kłopotliwy. Pokazało, że do wykonania tej samej czynności jeden samochód może wymagać znacznie więcej uwagi kierowcy niż drugi.

Gwałtowne hamowanie. Wyniki symulacji

Allianz wykorzystał także model zachowania kierowców oparty na rzeczywistych pomiarach ruchu oczu. W symulacji gwałtownego hamowania na autostradzie kolizją kończyło się 18,2 proc. przejazdów przy zachowanej uwadze kierowcy. W wariancie z rozproszoną uwagą było to 54,3 proc.

Kiedy w innym scenariuszu dziecko niespodziewanie wbiegło na jezdnię, odsetek kolizji wzrósł z 3,9 do 11,2 proc. Były to wyniki modelowania komputerowego, a nie rzeczywistych wypadków. Badano skutki rozproszenia uwagi w ogóle, nie wyłącznie korzystania z samochodowych ekranów.

Na podstawie całego programu badań oraz wcześniejszych publikacji naukowych Allianz szacuje, że rozproszenie uwagi może mieć udział nawet w co trzecim wypadku drogowym. Nie musi być przy tym jedyną przyczyną zdarzenia.

Kierowcy wolą przyciski

W ankiecie Allianz w Wielkiej Brytanii 65 proc. respondentów opowiedziało się za tradycyjnymi przyciskami i pokrętłami zamiast sterowania samochodem wyłącznie przez ekran dotykowy. W grupie kierowców w wieku 18–25 lat było to 77 proc.

Blisko 29 proc. brytyjskich uczestników badania zadeklarowało, że w ciągu ostatnich trzech lat podczas korzystania z ekranu doświadczyło niebezpiecznej sytuacji, gwałtownego hamowania, zdarzenia bliskiego wypadku lub kolizji. Są to relacje ankietowanych, nie policyjne statystyki.

Ankietę przeprowadzono w dziewięciu krajach, ale nie w Polsce. Jej wyników nie należy więc przedstawiać jako opinii polskich kierowców.

Od 2026 roku Euro NCAP uwzględnia łatwość obsługi podstawowych funkcji w swoich ocenach. Producenci nie muszą rezygnować z ekranów, by zdobywać wysokie noty. Powinni jednak zadbać, aby włączenie wycieraczek, kierunkowskazu czy świateł awaryjnych nie wymagało szukania odpowiedniej ikony.

Źródło: Euro NCAP, Allianz, Allianz UK.