Tusk radzi Trumpowi, by nie nadużywał weta

Donald Trump będzie musiał współpracować z Kongresem kontrolowanym przez demokratów. Już zapowiada, że w razie potrzeby skorzysta z prawa weta. Donald Tusk radzi mu, by nie uczynił z tego sposobu na rządzenie. Premier powołał się przy tym na własne doświadczenia.

Tusk mówił o sytuacji w Stanach Zjednoczonych w środę, 4 listopada, podczas konferencji prasowej z premierem Czech Andrejem Babišem. Dzień wcześniej Amerykanie głosowali w wyborach do Kongresu. Według wyników i projekcji podawanych przez amerykańskie media demokraci zdobyli większość zarówno w Izbie Reprezentantów, jak i w Senacie.

Szef polskiego rządu ocenił, że „demokracja wygrała w Ameryce”. Pogratulował demokratom skutecznej kampanii, ale podkreślił również, że Trump nadal pozostaje prezydentem. Dodał, że liczy na większą stabilność w regionie.

Rada Tuska: nie rządzić za pomocą weta

Premier zwrócił się do Trumpa z radą, by „nie nadużywać weta jako metody rządzenia”. Zastrzegł, że nie jest doradcą amerykańskiego prezydenta, lecz wypowiada się na podstawie polskich doświadczeń. Jego zdaniem częste blokowanie ustaw nie pomaga prowadzić skutecznej polityki.

Nie była to odpowiedź na konkretne amerykańskie weto. Trump mówił o takim rozwiązaniu już 3 listopada, zanim zamknięto lokale wyborcze. W rozmowie z CBS News podkreślał, że jako prezydent może zatrzymywać ustawy uchwalone przez Kongres. Teraz, gdy republikanie tracą większość w obu izbach, ta zapowiedź nabiera znaczenia.

Dlaczego Tusk odwołuje się do Polski?

W Polsce rząd i Karol Nawrocki również spierają się o ustawy. Głowa państwa korzystała z prawa weta m.in. wobec przepisów dotyczących programu SAFE oraz rynku kryptoaktywów. Rząd krytykował część tych decyzji; obóz prezydencki przedstawiał własne argumenty prawne, finansowe i polityczne.

Tusk nie wymienił Nawrockiego z nazwiska, gdy udzielał rady Trumpowi. Odwołanie do polskich doświadczeń padło jednak w czasie trwającego sporu o granice współpracy rządu i prezydenta. O jednym z jego wcześniejszych etapów pisaliśmy w artykule o prezydenckim wecie dotyczącym programu SAFE.

W Stanach Zjednoczonych Kongres może odrzucić weto większością dwóch trzecich głosów w każdej izbie. W Polsce ponowne uchwalenie zawetowanej ustawy wymaga większości trzech piątych głosów w Sejmie. W obu państwach weto jest przewidzianym prawem narzędziem.

Babiš obawia się paraliżu w Waszyngtonie

Premier Czech Andrej Babiš ocenił, że po zmianie większości demokraci mogą blokować ustawowe plany Trumpa, co grozi politycznym impasem. Do podziału władzy dojdzie jednak dopiero w styczniu 2027 roku, gdy rozpocznie pracę nowy Kongres.

Tusk zaznaczył, że niezależnie od wyniku wyborów Polska zamierza utrzymywać możliwie ścisły sojusz ze Stanami Zjednoczonymi. Wskazał też na potrzebę wzmacniania europejskiej obronności i polskiej armii.

Źródła: KPRM; CBS News