Żurek żąda od neosędziów prawie 2 mln zł. To rachunek za odszkodowania wypłacone przez Polskę

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek podpisał 34 wezwania do zapłaty skierowane do tzw. neosędziów Sądu Najwyższego. Łączna kwota wynosi niemal dwa miliony złotych. Prokuratura chce odzyskać pieniądze, które państwo wypłaciło po przegranych sprawach przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Jeśli sędziowie nie zapłacą, sprawy mogą trafić do sądów cywilnych.

We wtorek 10 listopada Waldemar Żurek poinformował o podpisaniu kolejnych 27 wezwań do zapłaty. W sumie wystawiono ich już 34, na kwotę dokładnie 1 995 622,94 zł.

Chodzi o sędziów Sądu Najwyższego, których udział w orzekaniu był przedmiotem spraw rozpatrywanych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC).

Trybunał stwierdzał w tych sprawach naruszenie prawa do rozpoznania sprawy przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Polska musiała wypłacić skarżącym odszkodowania i zadośćuczynienia.

Według Żurka Skarb Państwa wypłacił z tego tytułu już ponad sześć milionów złotych.

Prokuratura chce odzyskać pieniądze

Prokurator generalny zamierza dochodzić zwrotu wypłaconych kwot od sędziów, którym przypisuje odpowiedzialność za naruszenia stwierdzone przez ETPC.

Podstawą działań mają być tzw. roszczenia regresowe. Oznacza to, że Skarb Państwa, który wypłacił odszkodowanie, domaga się zwrotu poniesionych kosztów od osób uznawanych przez niego za odpowiedzialne.

W przypadku kilkuosobowych składów orzekających prokuratura przewiduje odpowiedzialność solidarną. Oznaczałoby to możliwość dochodzenia całej należnej kwoty od każdego z zobowiązanych, przy czym zapłata przez jednego z nich zwalniałaby pozostałych w odpowiednim zakresie.

Żurek przekazał również, że wcześniej wzywano kwestionowanych sędziów do powstrzymania się od orzekania. Według ministra zastosowały się do tego trzy osoby.

Jeśli obecne wezwania nie przyniosą rezultatu, prokuratura przewiduje możliwość skierowania pozwów do sądów cywilnych.

Ponad sto wyroków, kolejne skargi

Ministerstwo Spraw Zagranicznych przekazało prokuratorowi generalnemu wykaz 108 orzeczeń ETPC, w związku z którymi Polska wypłaciła odszkodowania i zadośćuczynienia.

To jednak może nie być koniec wydatków. Według szacunków przedstawionych przez Żurka przed Trybunałem pozostaje ponad 1200 skarg dotyczących spraw rozpoznawanych przez Sąd Najwyższy z udziałem tzw. neosędziów.

Nie wiadomo, ile z nich zakończy się stwierdzeniem naruszenia Konwencji ani jakie kwoty państwo musiałoby wówczas wypłacić.

Na razie wezwania podpisane przez Żurka nie oznaczają, że adresaci mają już prawomocnie stwierdzony obowiązek zapłaty. Wyroki ETPC potwierdzają naruszenia prawa do sądu, ale nie przesądzają automatycznie osobistej odpowiedzialności finansowej poszczególnych sędziów.

Jeżeli dojdzie do procesów cywilnych, to sądy rozstrzygną, czy Skarb Państwa może odzyskać pieniądze i od kogo.